(stukje verschenen in VK-blog van 7 maart 2011)
Ja, stelt Frank Kalshoven in zijn column in de Volkskrant van afgelopen weekend, het komt vanzelf wel goed met de vrouwen. Bij jonge generaties is tweeverdienen namelijk ook écht tweeverdienen geworden. Dat wil zeggen dat bij jonge stellen beide partners tegenwoordig ongeveer evenveel uur werken en dat het percentage jonge vrouwen dat meer verdient dan de mannelijke partner gegroeid is naar 45%. Bovendien doen meisjes het in het onderwijs beter dan jongens en dit onderwijssucces zal zich, volgens Kalshoven, vertalen in arbeidsmarktsucces. Hij verwacht dat over pakweg 20 jaar er ook een andere verdeling zal zijn van hoogleraarschappen (nu nog slechts 12% vrouwen) en (top)-managementfuncties in de publieke en private sector (nu nog slechts resp. 26% en 9% vrouwen).
Je zou willen dat hij gelijk had, maar aan de gelijkmatige ontwikkeling die zich bij jonge generaties op de arbeidsmarkt voordoet komt in de meeste gevallen abrupt een eind zodra het eerste kind van het stel geboren is. Als we aan dat verschijnsel iets willen veranderen, moet er nog een hoop gebeuren.
Kalshoven vindt overigens óók dat de overheid zich nog wel degelijk met emancipatie moet bezighouden. De emancipatie van vrouwen dan, welteverstaan. De economische zelfstandigheid hanteert hij daarbij als toetssteen. En terecht!
Om vervolgens vast te moeten stellen dat zelfs bij een definitie van economische zelfstandigheid op een minimum van 10 duizend euro per jaar meer dan de helft van de vrouwen dat niet haalt. En hoe komt dat? Wel:
· Minder dan mannen vinden vrouwen werk belangrijk om in hun eigen levensonderhoud te voorzien
· Minder dan mannen voelen vrouwen de financiële noodzaak om te
werken.
(NB: teken aan de wand: voor alleenstaande vrouwen zonder kinderen gaan deze stellingen niet op).
Aan deze mentaliteitskwestie wil Kalshoven onder meer met behulp van financiële prikkels iets zien te veranderen, want het is een serieuze drempel op weg naar gelijkheid tussen mannen en vrouwen en economische zelfstandigheid voor allen.
Inderdaad, maar voordat hij met de uitwerking van de financiële prikkels aan de slag gaat voor één van zijn volgende columns wil ik nog een essentieel element aan de discussie toevoegen. Oók een mentaliteitskwestie:
· Minder dan vrouwen voelen mannen zich verantwoordelijk voor het welzijn van hun kinderen
‘So what’, zou je misschien denken, wat heeft dat met de economische zelfstandigheid van vrouwen te maken? Alles! Ik durf zelfs de stelling aan dat zolang de mentaliteit van mannen op dit punt niet verandert de eerder genoemde percentages van 12, 26 en 9% zelfs nog niet in de buurt van de 50% zullen gaan komen, zelfs dus na decennia van emancipatiestrijd.
Tenzij je als ideaal voor ogen staat dat in de samenleving vrouwen zich, net zo min als mannen, voor het welzijn van hun kinderen verantwoordelijk gaan voelen. En dat lijkt inderdaad de nieuwe norm te zijn geworden. Gestimuleerd door financiële prikkels gaan stellen samen elk 4 dagen aan de slag. Op het Women Inc. Festival is de 4-daagse werkweek voor mannen al één van de vier aanbevelingen in het plan dat economen, waaronder Esther-Mirjam Sent, daar gepresenteerd hebben.
Dat de consequentie daarvan is dat de kinderen van al die stellen straks op zijn minst 3 dagen per week naar de kinderopvang moeten, wordt beschouwd als een verworven recht van de vrouwen. Of gezinnen hier wel bij varen is een vraag die nauwelijks meer gesteld wordt.
Maar waarom zouden we eigenlijk genoegen nemen met zo’n schraal ideaal? Zouden idealen niet inspirerend en uitdagend moeten zijn? Iets wat de moeite waard is om na te streven?
Gelijkheid in het maatschappelijk leven en economische zelfstandigheid voor allen kan ook gerealiseerd worden door te stimuleren dat stellen in de periode dat zij hun jonge kinderen moeten opvoeden en verzorgen wat minder ‘arbeidsparticiperen’ en meer ‘opvoedingsparticiperen’. Dat komt het welzijn van alle betrokkenen ten goede (minder stress, meer arbeidsvreugde en een evenwichtiger en afwisselender bestaan) en leidt uiteindelijk tot de gewenste fifty-fifty deelname van mannen en vrouwen aan het maatschappelijk leven.
Probeer dit alternatief u eens voor te stellen:
· Het traditionele loopbaanpatroon wordt zo doorbroken: zowel mannen als vrouwen doen tijdelijk een stap terug en hun carrières kunnen gelijkvormiger worden. Niemand hoeft te stoppen met werken. Als het normaal wordt dat mannen met kinderen (aanzienlijk) minder uren werken, zullen ze merken dat hun carrière geen schade lijdt als zij hun werk tijdelijk op een lager pitje zetten en zullen zij bereid zijn meer tijd aan hun kinderen te besteden. Dat dat ook nog eens ontzettend leuk is, hoeven ze dan niet pas te ontdekken als ze opa zijn geworden.
· Werktijden worden weer aan schooltijden aangepast en niet omgekeerd! En het leerritme van kinderen staat daarbij centraal.
· Het arbeidspotentieel van de kinderopvang kan worden ingezet bij de verzorging van hulpbehoevende ouderen; goed in verband met de vergrijzing
· Uit onder meer de kinderopvanggelden die vrijkomen kunnen de financiële prikkels worden bekostigd om de opvoedingsparticipatie van vrouwen én mannen te bevorderen.
De vier stellingen uit het plan dat de economen op het Women Inc. Festival hebben aangeboden zouden dan een tikje anders luiden:
1. stimuleer flexibele arbeidstijden voor allen
2. stimuleer levenslange, afwisselende loopbaanpatronen die gekoppeld zijn aan de levensfase en resulteren in een evenwichtige deelname aan het maatschappelijk leven en economische zelfstandigheid voor allen
3. stimuleer een gezonde scheiding tussen het privé- en het werkdomein (wordt van ouderwetse loonslaaf geen slaaf van het nieuwe werken)
4. stimuleer niet alleen arbeidsparticipatie van vrouwen, maar ook opvoedingsparticipatie van mannen
Vele vliegen in één klap zou ik zeggen, maar wel minder makkelijk te realiseren dan het schrale ideaal van de 4-daagse werkweek met 3 dagen kinderopvang.
Déze aanpak vraagt namelijk ook om een mentaliteitsverandering bij mánnen in plaats van alleen maar mentaliteitsveranderingen bij vrouwen. Maar ik zou niet weten waarom dat niet zou kunnen. Een mooi, uitdagend ideaal om na te streven.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten